1 kwietnia 1939 roku odbyła się uroczystość przyłączenia gminy Wielkie Hajduki do Chorzowa. Jaki związek ma to wydarzenie z klubem sportowym Ruch Chorzów? Przeczytajcie koniecznie do końca.

Najpierw trochę historii niesportowej

W okresie międzywojennym Wielkie Hajduki były jedną z 16 gmin ówczesnego powiatu świętochłowickiego, podobnie jak m.in. Lipiny, Piekary Śląskie, Świętochłowice, Nowy Bytom, Nowe Hajduki (od 1934 r. część Chorzowa), Chropaczów, Łagiewniki, Orzegów czy Ruda Śląska. Siedziba Starostwa Powiatowego powiatu świętochłowickiego mieściła się jednak w Wielkich Hajdukach (dzisiejszy Ratusz - Urząd Miasta w Świętochłowicach, granice administracyjne Hajduk sięgały bowiem aż do obecnej ul. Żołnierskiej w Świętochłowicach). Układ ten zmieniła ustawa z 7.03.1939 r. (Dz.U. ŚL Nr 6, poz. 14) Sejmu Śląskiego, na mocy której zlikwidowano całkowicie powiat świętochłowicki, a poszczególne jego gminy przyłączano do innych powiatów i miast. Dzięki tej ustawie Wielkie Hajduki stały się od 1 kwietnia 1939 roku częścią Chorzowa. Do zmiany przygotowywano się bardzo długo, radni gminy Wielkie Hajduki już w listopadzie 1937 roku podjęli uchwałę, która brzmiała: "Rada gminy Wielkie Hajduki nie podnosi zastrzeżeń przeciwko zamierzonemu przyłączeniu gminy wiejskiej W. Hajduki do miasta Chorzowa". Radni tej gminy zapisali się w historii jako ci, którzy wybudowali dla Ruchu obecny stadion, a miasto Chorzów w 1939 roku przejęło go wraz z innymi zobowiązaniami materialnymi i niematerialnymi. Niestety, ale musicie sobie zdawać sprawę, że miasto Chorzów nigdy w historii nie wybudowało dla Ruchu stadionu. Taka jest rzeczywistość.



Kończąc wątek niesportowy

Kluczową datą przeprowadzonych zmian był jednak rok 1934, kiedy Hajduki Nowe i Chorzów Stary stały się już częścią Chorzowa, a w zasadzie Królewskiej Huty, która po połączeniu wchodzących w jej skład miejscowości zmieniła nazwę na "Chorzów". Była to sytuacja nadzwyczajna, że pozostawiono nazwę osady wiejskiej zamiast nazwy dużego miasta, do którego była wcielana (decydował słowiański rodowód nazwy "Chorzów"). Ta zmiana była kluczowa dla innej drużyny, która z AKS Królewskiej Huty zmieniła nazwę na AKS Chorzów. W 1934 roku liczba mieszkańców Chorzowa wzrosła zatem do 103 tys., a po przyłączeniu w 1939 roku Wielkich Hajduk - już przeszło 130 tys. Było to największe wówczas miasto na Górnym Śląsku. A byłoby jeszcze większe, gdyż w początkowej fazie projekt przytoczonej wcześniej uchwały zakładał, że i gmina Świętochłowice zostanie wchłonięta przez Chorzów i stanie się jej dzielnicą.

Hajducki KS Ruch Chorzów

Zmiana granic spowodowała zmianę adresów w dokumentacji mieszkańców, zakładów pracy czy klubów sportowych. Dla władz Ruchu Wielkie Hajduki nic się nie zmieniło. Traktowały je jako zwykłą decyzję administracyjną skutkującą tym, że dzielnica, w której mieściła się siedziba Ruchu, leżała teraz w granicach Chorzowa. Mimo to władze klubu wystąpiły z następującą, niezwykle ciekawą propozycją. W celu upamiętnienia nazwy "Wielkie Hajduki" zdecydowały się one podczas corocznego spotkania klubowego 23 marca 1939 roku zmienić nazwę klubu... Inicjatywa wyszła od panów Gellera, Soboty i Wieczorka, trzech najważniejszych wtedy osób w klubie. Wywiad z tym ostatnim w tygodniku sportowym "Kibic" z 1939 roku nie zostawia żadnych wątpliwości. Józef Wieczorek, powiedział: Ponieważ od 1 kwietnia 1939 roku należeć będziemy już do Chorzowa, więc i z tego terenu będziemy musieli uwzględnić kilku pracowników. W związku z tym nosimy się też z zamiarem zmiany nazwy klubu z Klub Sportowy »RUCH« na Hajducki Klub Sportowy »RUCH« w Chorzowie, niech przynajmniej w nazwie naszego klubu pozostanie wspomnienie po Hajdukach. Hajducki Klub Sportowy w skrócie HKS "RUCH" Chorzów.



9 kwietnia 1939 roku odbył się pierwszy oficjalny mecz, po raz pierwszy na stadionie w Chorzowie, po raz pierwszy już jako Ruch Chorzów z węgierską drużyną Kispest FC. Na trybunach zasiadło 5 tysięcy widzów. Pierwszą bramkę strzelił Teodor Peterek w 16 minucie spotkania z rzutu karnego, a Niebiescy ostatecznie wygrali 2:1.

Pół roku później wybuch II wojny światowej zmienił historię sportu na Górnym Śląsku. Do 30 sierpnia 1939 roku Ruch Chorzów był najlepszą i najbogatszą drużyną klubową w Polsce. Największy stadion, największa frekwencja na trybunach i największa ilość tytułów mistrzowskich.

Bibliografia:
Niebiescy.pl
Konsultacja historyczna: dr Jacek Kurek
J. Kurek, Historia Wielkich Hajduk, Chorzów Batory Wielkie Hajduki 2001
"Orędownik Samorządu. Organ Związku Gmin Województwa Śląskiego", R.15, nr 3–4.
"Kibic. Tygodnik Sympatyków Sportu" 15.03.1939, s. 6.
"7 Groszy": 1937, 1939
"Polonja": 1939